Dat is een uitroep die ik vaak hoor in contact met medestudenten. Sommigen zijn al jaren bezig met ECIW maar ze ervaren de inzichten waar het boek over handelt toch voornamelijk als iets dat ze kunnen geloven of niet. Anders gezegd: de metafysica leeft niet voor hen. Uitspraken als “alles is denkgeest” staan dan ver af van onze eigen ervaring. Ons lichaam voelt verdraaid echt, vooral als het de aandacht vraagt via pijn en ziekte. Dan kun je nog zo hard roepen dat je niet je lichaam bent, maar de praktijk van alledag blijkt weerbarstig.

Ik zal proberen kort een paar invalshoeken te noemen die mij helpen om ECIW niet te zien als een nieuw geloof zonder hierbij volledigheid na te (kunnen) streven. Om te beginnen: hoe ver komen we met ons “gezonde verstand”, met de weg van begrijpen? Ons verstand kan zowel behulpzaam zijn als een blokkade vormen. Het Tekstboek van ECIW vergt van ons de bereidheid om de inzichten ervan tot ons te nemen. Jezus weet dat wij sterk geloof hechten aan een materialistisch wereldbeeld. Dit wereldbeeld vormt de basis van waaruit ook wetenschappers denken. Bedenk maar eens hoezeer wij menen dat we sterven als ons lichaam verongelukt. We denken dat materie primair is en bewustzijn secundair. Het Tekstboek geeft ons een ander paradigma: de (denk-)geest is primair en wat wij beschouwen als de fysieke werkelijkheid (de wereld, ons lichaam) is onze perceptie binnen deze denkgeest. Het is goed om te schudden aan ons bouwwerk van geloof in een materialistisch wereldbeeld. Dit is precies wat het Tekstboek doet.

Dat kan ons vergezocht overkomen. Als je meent dat het Tekstboek ver van de “normale wereld” afstaat dan heb je in zekere zin gelijk. Het merendeel van de mensen, en dus ook van de wetenschappers, gaat uit van een materialistische (“fysicalistische”) wereldvisie. De laatste jaren ben ik echter op het spoor gekomen van de filosofische stroming genaamd “idealisme”, niet te verwarren met hoe wij normaal gesproken aankijken tegen iemand die een idealist is. Idealisme is de filosofische stroming die ervan uit gaat dat de werkelijkheid “mentaal” van aard is, dus dat bewustzijn primair is, net zoals het Tekstboek ons leert. Ik ben erg gecharmeerd van de in Nederland wonende filosoof / computerwetenschapper Bernardo Kastrup. Hij leidt zijn publiek met behulp van logica naar het inzicht dat er in feite maar één zekerheid voor ons bestaat: het feit dat we iets gewaarzijn. Dat er zoiets bestaat als een op zichzelf staande materiële wereld is een geloof! Dus één manier om, middels je gezonde verstand, te ontdekken dat de metafysica van ECIW niet geloofd hoef te worden maar dat je dit voor jezelf kunt zien, is om de weg van het zorgvuldig redeneren te volgen waarin mannen als Bernardo Kastrup ons voorgaan.

Dit gezegd hebbende besef ik dat dit niet iedereen gegeven is. Op YouTube staan talloze filmpjes waarin Bernardo probeert zijn visie, die dus overeenstemt met de metafysica van ECIW, uit te leggen aan anderen. Ik zie dikwijls gebeuren dat zijn gesprekspartners hem niet kunnen volgen. Ze kunnen simpelweg niet aanvoelen wat hij bedoelt, ook niet langs de weg van logica die mij niet erg ingewikkeld overkomt. En Jezus in ECIW weet dit. Hij weet dat de meeste mensen niet genoeg hebben aan het Tekstboek. Daarom heeft hij ons het werkboek gegeven.

Je kunt het werkboek van ECIW zien als een methode om vastgeroest (materialistisch) denken te ontmantelen om ruimte te krijgen voor inzichten die verder gaan dan “conclusies over hoe het allemaal in elkaar steekt”. Het werkboek zorgt ervoor dat onze hersenen eens flink doorgespoeld worden en dat we niet langer gehinderd en zelfs geblokkeerd worden door oude overtuigingen. Het valt me op hoe weinig ECIW-studenten echt intensief bezig zijn met de werkboeklessen. Ik bedoel hiermee niet dat je er krampachtig mee om zou moeten gaan door je precies te willen houden aan instructies om bijvoorbeeld elk uur je een bepaalde uitspraak te herinneren. Maar ik bedoel wel dat je meer gevraagd wordt dan het slechts doorlezen van het werkboek zoals je ook het Tekstboek doorleest. Er zijn studenten die, bijvoorbeeld door wat ze gelezen hebben in boeken over Advaita, een weerzin hebben tegen oefenen. Dat zou de illusie overeind houden dat er een afgescheiden iemand is die iets zou kunnen bereiken. Zij menen dat alleen de directe “weg” van (direct) inzicht waar zou kunnen zijn. Hoewel zij theoretisch gelijk hebben is het paradoxale dat je juist door intensief de werkboeklessen te doen erachter kunt komen dat er eigenlijk niets gedaan had hoeven te worden. Het getuigt ook van (onschuldige) arrogantie om het werkboek niet echt te doen. Jezus geeft ons precieze instructies over het gebruik van het werkboek en wij komen met onze theorietjes die zeggen dat oefenen onzin is. Het staat ieder vrij om jarenlang (!) Satsang bijeenkomsten bij te wonen om die directe verlichting te bereiken maar besef dan wel dat dit wat anders is dan de cursus (!) in wonderen te volgen.

Dat betekent niet dat er geen enkele overlap zou bestaan tussen de hedendaagse op Advaita gebaseerde non-duale stromingen en visies en ECIW. ECIW kan mentaal overkomen ondanks het feit dat de mentale activiteit wordt ingezet om starre mentale structuren omver te werpen. In de ruimte die dan ontstaat zal ook de Advaita-student zich herkennen. Hier komt ook het boek Een Cursus van Liefde (ECvL) in beeld dat naadloos aansluit op ECIW en in mijn beleving zorgt voor verdere verdieping. Na ons opruimwerk en sloopwerk middels de werkboeklessen van ECIW blijft er ruimte en onbevangenheid over. Stilte is een kwaliteit van deze ruimte. Mensen die spanningsloos mediteren merken dat er een kwaliteit van toekijken is waarin dat wat zich voortdoet ons verwondert en ontroert. Je hoort mensen dingen zeggen als “hé, alles gebeurt gewoon” of “de vrije wil bestaat niet”. ECvL noemt dit “toegewijde waarneming” waarbij je als het ware toeziet op jezelf en hoe je onderdeel bent van het geheel. Er groeit een besef van tederheid, van een tedere verbondenheid met dat wat je waarneemt.

Hier komen verschillende lijnen bij elkaar. De wat mentale benadering van ECIW wordt gecomplementeerd door de “zachtere” (harts-)kwaliteit van ECvL. Dit is overigens precies dezelfde kwaliteit die ECIW studenten gevoelsmatig kunnen ervaren in de zachte Stem van de Heilige Geest waar ECIW over spreekt. Hier komen liefde en (heilige) relaties in beeld. ECIW heeft schoon schip gemaakt in onze mind. Sluiers zijn weggehaald en het licht van liefde komt (soms) binnen. ECvL is hier realistisch over een spreekt van glimpen van inzicht die zich steeds meer aaneen beginnen te rijgen.

Voor wie dit allemaal toch te mentaal klinkt wil ik graag afsluiten door te wijzen op de weg van devotie. Deze weg is behoorlijk universeel en we vinden hier veel “klassiek gelovigen” samen met ons op onze weg. Het is een weg gebaseerd op vertrouwen. Mogelijk vertrouwen we op een God, profeet of gids buiten ons. Of wellicht spreken we van vertrouwen in ons Zelf of over de welwillendheid van de schepping. Liefde is middel en doel en liefde en vertrouwen gaan hand in hand. Misschien kunnen we niet via ons denken gevoel krijgen voor onze verbondenheid met onze Vader en met onze broeders en zusters. Dit denken is echter een hulpmiddel en paradoxaal genoeg vooral handig om oude, blokkerende denkbeelden op te ruimen. Gerichtheid op dat wat ons bindt met onze Vader en met elkaar is wat echt besef en gevoel geeft van verbondenheid. Je voelt dat de liefde gaat stromen.

Er is niet één weg voor iedereen, geen one size fits all. In mijn beleving is het voor vrijwel al ons westerlingen goed om iets minder te geloven dat we lichamelijke wezens zijn met bewustzijn als een soort bijproduct. Alles (metafysica, idealisme, werkboeklessen) wat helpt om dit beeld te corrigeren en om ruimte te creëren in onze mind is behulpzaam. Het zoeken en creëren van momenten van rust en stilte is altijd heilzaam. Zoeken naar vereniging en verbinding blijkt een katalysator. Overgave aan liefde is, voor mij, essentieel. Liefde blijkt middel en doel. Daarom besluit ik deze lange blog met mijn favoriete werkboekles (360-365):

Dit heilig ogenblik wil ik U geven.

Neemt U het in handen.

Want U wil ik volgen, in de zekerheid dat Uw leiding mij vrede geeft.

En als ik een woord nodig heb om me te helpen, zal Hij het me geven. Als ik een gedachte nodig heb, geeft Hij me die ook. En als ik alleen maar stilheid nodig heb en een rustige, open denkgeest, dan zijn dat de gaven die ik van Hem ontvangen zal. Hij heeft de leiding, op mijn verzoek. En Hij zal me horen en antwoord geven, want Hij spreekt namens God, mijn Vader, en Zijn heilige Zoon.