Zowel Ken Wapnick als Robert Perry, twee bekende ECIW-leraren, hebben zich uitgelaten over de verschillen en overeenkomsten tussen (de boodschap van) de Jezus uit het Nieuwe Testament en de Jezus uit ECIW. Ik heb hun standpunten door AI voor je laten samenvatten. (Opmerking: ik durf dit te doen omdat ik zelf voldoende bekend ben met de opvattingen van deze mannen om de samenvatting te checken):

Ken Wapnick: De Breuk (Discontinuïteit)

Wapnick benadrukt vooral de verschillen. Voor hem is de Jezus van het Nieuwe Testament grotendeels een creatie van de vroege kerk en het ego.

• De Bijbelse Jezus: Wapnick ziet hem als een figuur die verbonden is met concepten als zonde, schuld, opoffering en een oordelende God. Dit noemt hij de “Jezus van de religie.”
• De ECIW-Jezus: Dit is de “ware” Jezus die de fouten van de Bijbel corrigeert. In Wapnicks visie is de Cursus puur non-dualistisch; de Jezus van de Cursus heeft niets te maken met de fysieke wereld of een God die offers eist.
• Focus: De Cursus is een radicale breuk met het traditionele christendom.

Robert Perry: De Lijn (Continuïteit)

Perry benadrukt juist de overeenkomsten. Hij gelooft dat de historische Jezus en de Jezus van de Cursus in wezen dezelfde stem en dezelfde boodschap hebben.

• De Bijbelse Jezus: Perry maakt gebruik van historisch-kritisch onderzoek om de “oorspronkelijke” Jezus te vinden. Hij stelt dat de werkelijke leringen van Jezus (zoals vergeving en liefde voor vijanden) de kiem vormen van wat we in de Cursus lezen.
• De ECIW-Jezus: Perry ziet de Cursus als een moderne update of een “voltooiing” van de oorspronkelijke missie van Jezus. Voor hem is ECIW de logische voortzetting van wat Jezus 2000 jaar geleden probeerde te vertellen, maar wat toen door zijn volgelingen verkeerd werd begrepen.
• Focus: De Cursus is een herstel en verdieping van de oorspronkelijke christelijke mystiek.

Voor niet-Christenen is dit een non-issue maar voor mensen met een Christelijke achtergrond, zoals ikzelf, speelt de vraag naar de (dis)continuïteit tussen de Bijbelse en ECIW-Jezus wel degelijk. Persoonlijk kan ik me veel beter vinden in de opvatting van Robert Perry. Hij baseert zich namelijk op de complete editie van ECIW en laat het boek voor zichzelf spreken.

Ken Wapnick ageert vooral tegen wat mensen door de eeuwen heen gemaakt hebben van de boodschap van Jezus en daarin kan ik me dan weer helemaal vinden in zijn kritiek. Maar net zoals Ken Wapnick in mijn beleving te drastisch is geweest in het “opzuiveren” van het originele dictaat van Helen Schucman bij het samenstellen van de FIP-editie van ECIW, zo vind ik dat hij ook te grof te werk gaat bij zijn beeldvorming van de Bijbelse Jezus.

Mijn mening en gevoel hierover worden sterk bevestigd door een recent verschenen boek van Geurt Henk van Kooten: “Echo’s van het goede nieuws”. Over dit boek:

“In ‘Echo’s van het goede nieuws’ werpt Cambridge-hoogleraar Geurt Henk van Kooten nieuw licht op de Evangeliën door ze te plaatsen in hun oorspronkelijke, historische context. Dat geeft een andere kijk op de zaak. Zo laat Van Kooten op overtuigende wijze zien hoe Jezus religie en politiek van elkaar scheidde en een innerlijke zoektocht naar waarheid opende. Op basis van gedegen bronnenonderzoek stelt Van Kooten het Evangelie van Johannes zelfs voor als het oudste – een uitdagende visie op vertrouwde opvattingen. Dit boek nodigt uit om de blijvende kracht van de evangelische boodschap in onze tijd te herontdekken.”

Waarom zou die vetgedrukte zin belangrijk zijn in deze kwestie? De meeste wetenschappers denken dat het Johannes evangelie dateert van na 110 na Christus. Christenen zijn bekend met het verschil in toon tussen aan de ene kant de evangeliën van Marcus, Lucas en Mattheus en aan de andere kant dat van Johannes. In mijn eigen woorden uitgelegd: men gaat er dan vanuit dat Johannes een schrijver is geweest die, uitgaande van oudere bronnen, een fraai spiritueel klinkend verhaal heeft gemaakt van Jezus’ leven. Maar volgens Van Kooten heeft Johannes zijn evangelie geschreven in 65 na Christus en was hij “Johannes de Oudere”, de geliefde apostel van Jezus en daarmee dus ooggetuige. Dat betekent dat het Johannes-evangelie geen construct is geschreven door een enthousiaste fan maar de diepe overtuiging van een ooggetuige.

Dit werpt een heel ander licht op de zaak. Als Johannes inderdaad een directe getuige was en zijn evangelie al zo vroeg schreef, dan is die diepe, mystieke toon van Jezus geen latere ‘vergeestelijking’ door de vroege kerk, maar de kern van zijn oorspronkelijke onderricht. Het betekent dat de Jezus die spreekt over eenheid met de Vader en een koninkrijk dat niet van deze wereld is, niet een theologische uitvinding is, maar de Jezus zoals hij werkelijk was.

Voor mij slaat dit de brug waar Robert Perry over spreekt. De Jezus uit het Johannes-evangelie spreekt namelijk een taal die voor iedere ECIW-student onmiddellijk herkenbaar is. Het is de taal van non-dualisme, innerlijke vrede en de herkenning van onze goddelijke oorsprong.

Om deze verbinding tastbaar te maken, heb ik een aantal citaten uit het Johannes-evangelie op een rij gezet. Wanneer je deze leest met de Cursus in je achterhoofd, hoor je bijna letterlijk de stem van de Jezus die we in ECIW zo goed hebben leren kennen:

• Over onze identiteit en eenheid:

“Ik en de Vader zijn één.” (Johannes 10:30)

“Op die dag zul je weten dat ik in mijn Vader ben, dat jullie in mij zijn en dat ik in jullie ben.” (Johannes 14:20)

• Over de aard van de wereld en de waarheid:

“Jezus antwoordde: ‘Mijn koningschap hoort niet bij deze wereld.'” (Johannes 18:36)

“U zult de waarheid kennen, en de waarheid zal u bevrijden.” (Johannes 8:32)

• Over de innerlijke bron van vrede:

“Ik laat jullie vrede na; mijn vrede geef ik jullie, zoals de wereld die niet geven kan.” (Johannes 14:27)

• Over onze oorsprong:

“Zij zijn niet van de wereld, zoals ik niet van de wereld ben.” (Johannes 17:16)

Deze woorden zijn voor mij meer dan religieuze teksten; het zijn de eerste ‘echo’s’ van de universele boodschap die in Een Cursus in Wonderen in alle helderheid wordt uitgewerkt. Het laat zien dat Jezus toen, net als nu, ons maar één ding probeerde te vertellen: we zijn nooit gescheiden geweest van onze Bron. De continuïteit is er, mits we bereid zijn te luisteren naar de stem die door de eeuwen heen onveranderd is gebleven.