Het lijkt me goed om als cursus-student op te blijven letten of je wat je uit of over de cursus leest en hoort nu echt uit eigen ervaring kan onderschrijven, of dat je het op gezag aanneemt. Dat geldt zowel voor de tekst van ECIW zelf als voor de interpretatie door cursusleraren.

Je kunt bijvoorbeeld de metafysica van ECIW logisch en overtuigend vinden klinken zonder dat je de waarheid ervan uit eigen ervaring kan bevestigen. Laat ik eens wat voorbeelden noemen:

• Ik ben geen lichaam maar (denk)geest
• Ik ben onsterfelijk
• Ik ben Goddelijk
• Alles is één; er zijn geen anderen.
• Alles is mijn projectie.
• Ik kan alleen mezelf kruisigen.

En zo kan ik nog wel even doorgaan.

Voordat je het weet kan een nieuw geloof geboren worden met de daarbij behorende dogma’s. Als je ongemerkt een nieuwe gelovige bent geworden, kun je wat knorrig reageren op mensen die het anders zien dan jij. Als iemand een pijnlijke ziekte heeft en zich wanhopig afvraagt waarom nu juist hij (of zij) de pech heeft hiermee te moeten worstelen, dan is het niet zo behulpzaam om plompverloren te verkondigen dat men niet het lichaam is en dat de ziekte een vorm van zelfbestraffing is vanwege een opgekropt schuldgevoel.

Misschien vind je het vreemd dat ik dit zo stel, omdat in genoemde stellingen haast letterlijk sommige werkboeklessen doorklinken. Hoe zit dat dan?

Jezus geeft ons de Werkboeklessen met uitdagende strekking om zelf onze eigen vastgeroeste denkpatronen uit te dagen. Ze vormen een uitnodiging aan hen die bereid zijn ermee aan de slag te gaan. Als we dat doen kunnen we merken dat we iets van de waarheid die ze verkondigen zelf gaan ervaren, als vage glimpen van inzicht. Dit ervaar ik zelf als bemoedigend en verhelderend. We zijn in het dagelijks leven gewend aan de volgorde: “eerst zien en dan geloven” terwijl bij het doen van de werkboeklessen geldt: “eerst geloven en dan zien”, waarbij “geloven” meer het karakter heeft van de lessen in vertrouwen proberen.

Als je dan iets van die diepe waarheden zelf gaat ervaren, dan nog meen ik dat je terughoudend moet zijn in het verkondigen ervan. Als ik voor mezelf spreek dan merk ik dat de correctie van mijn perceptie door deze aan te bieden aan de Heilige Geest en de bereidheid om naar mijn medemens te kijken met een mildere blik, een zachtheid met zich meebrengt waarvoor het woord “innerlijke vrede” van toepassing is. Ik ben geen heilige en niets menselijks is mij vreemd en ik heb nog genoeg vergevingsoefeningen te doen.

Er zijn ECIW-leraren die minder terughoudend zijn in het verkondigen van ECIW-waarheden. Vooral als zo’n leraar een bepaald charisma heeft (bekendheid, vriendelijke blik, oosters gewaad, lang grijs haar en een baard, gezeten op een podium, bos bloemen ernaast et cetera), is het de kunst om dicht bij jezelf te blijven.

Ook hier geldt dat je zijn of haar uitspraken niet hoeft aan te vallen of af te wijzen als je deze nog niet zelf kunt onderschrijven. Het is goed om open en bereidwillig te luisteren, maar dat is wat anders dan goedgelovig.

Ik las een mooi boek van David Hoffmeister en ben hier zeker door geïnspireerd. Maar hij doet in dit boek ook stellige uitspraken die ik niet klakkeloos wil geloven. Het gaat er nu niet om deze hier te behandelen, maar ik zal één voorbeeld noemen om het niet te vaag te houden. Hij neigt erg naar het standpunt dat er één mind is, dat meervoudigheid onzin is en dat er eigenlijk geen anderen zijn. Het is dan ook niet raar dat hij gedrag totaal onbelangrijk vindt en het bereiken van innerlijke vrede van het allergrootste belang.

Wat doen deze uitspraken met mij? Ik merk dat ik in eerste instantie geloof hecht aan deze charismatische en vlot sprekende knuffelbeer. Ook merk ik dat het aanbod van onverstoorbare innerlijke vrede aantrekkelijk is. Maar ik vraag me af of David nu echt 100% ervaren heeft dat alles één mind is en dat er geen anderen zijn. Zou hij echt geen enkel gevoel van individualiteit meer hebben? Of extrapoleert hij een gevoel van toenemende verbondenheid, dat ik zelf ook ervaar, naar een nog niet echt doorleefd toekomstbeeld? En is die complete focus op eigen (!) innerlijke vrede wel zo gezond? Dat voelt voor mij niet pluis. Ja; innerlijke vrede is een fijn gevolg van een zachtere levenshouding, maar juist vanuit verbondenheid met anderen kan de roep om liefde die ik hoor, mij tot handelen, tot gedrag, aanzetten.

Dit is geen oordeel over David Hoffmeister want ik kan niet in zijn mind kijken en ik vind het prachtig hoe hij oproept om ons leven in de handen van de Heilige Geest te leggen. Dat werkt en dat kan ik beamen. Maar het is ook niet goed om hem te verheffen tot goeroe en zondermeer geloof te hechten aan zijn woorden.

Laten we voorzichtig zijn met het klakkeloos aannemen en vervolgens verkondigen van leerstellingen die we (nog) niet zelf doorleefd hebben. En zelfs als we ze wel zelf doorleefd hebben, dan nog vergt het tact om te bepalen of het liefdevol is deze te verkondigen aan een broeder of zuster in nood. Vaak is het handiger om je eigen ervaring te delen dan te proberen een cursus-oneliner op te dringen.