Binnen de community van Een cursus in wonderen (ECIW) en Een cursus van liefde (ECvL) horen we vaak over het concept van ontkenning. Maar wist je dat er een cruciaal en diepgaand verschil bestaat tussen wat we ‘ware ontkenning’ noemen en het fenomeen dat we tegenwoordig aanduiden als een ‘spirituele bypass’? Dit verschil draait in de kern om het onderscheid tussen het corrigeren van een fundamentele denkfout en het simpelweg verbergen van onze menselijke realiteit. Hoewel de specifieke term “spirituele bypass” niet letterlijk in de bronteksten van de Cursussen te vinden is, beschrijven ze dit gedrag heel duidelijk als een “onwaardige” of “onjuiste” vorm van ontkenning.

Wat is ware ontkenning? 
Volgens ECIW is ware ontkenning juist een krachtig instrument om onze geest te beschermen en de waarheid te dienen. Het doel hiervan is uitsluitend gericht op het ontkennen van de macht en de realiteit van de dwaling (error). Het is een bewuste en standvastige weigering om te geloven dat illusies de macht hebben om je ware Zelf te kwetsen. In plaats van dat je iets probeert te verbergen, brengt ware ontkenning de dwaling juist volledig in het licht, zodat deze automatisch gecorrigeerd kan worden.

Je kunt het zien als een gezonde vorm van “reality testing”. De geest leert hierbij inzien dat angst en afscheiding geen enkele substantie hebben—ze zijn in feite niets—in vergelijking met de liefde van God, die alles is. In plaats van te vechten tegen wie je bent, herken je met ware ontkenning de Voltooidheid die al in je aanwezig is. Deze beweging is altijd gericht naar de waarheid toe om correctie te laten plaatsvinden. Het aanvaardt het gevoel in het heden volledig, met als doel om de werkelijke bron ervan—namelijk angst—te corrigeren. Het prachtige resultaat hiervan is dat het de wil bevrijdt en de geestelijke gezondheid herstelt door de verstikkende greep van het ego-denksysteem volledig los te laten.

De valkuil van de spirituele bypass 
Hoe anders is dat wanneer we in een spirituele bypass stappen, oftewel de onwaardige ontkenning. Hierbij wordt ontkenning op een onjuiste manier gebruikt om de waarheid te verhullen of om juist te ontsnappen aan de menselijke ervaring. Een veelvoorkomende vorm hiervan is het simpelweg wegdenken van het lichaam of het ontkennen van fysieke feiten. ECvL waarschuwt ons hier nadrukkelijk voor: doen alsof je geen lichaam bent terwijl je ondertussen nog steeds pijn of kou voelt, is puur een poging om jezelf voor de gek te houden. Op dat moment ontken je niet de dwaling, maar juist de aanwezigheid van je actuele menselijke ervaring.

Een spirituele bypass treedt ook op wanneer je opkomende menselijke gevoelens, zoals boosheid of verdriet, direct afwijst omdat je meent dat ze “niet spiritueel” zijn. Je verwerpt dan je werkelijke gevoelens ten gunste van een spiritueel “ideaalbeeld”. In feite probeer je een geïdealiseerd beeld—een soort afgod—van jezelf te bereiken, in plaats van werkelijk te zijn wie je op dit moment bent. Je bent dan constant aan het streven naar een toekomstige, betere versie van jezelf. In plaats van de innerlijke dwaling te corrigeren, misbruik je ontkenning als een “verhullingsmiddel” om ongemakkelijke menselijke situaties te vermijden. Deze beweging is een vlucht; het beweegt weg van de realiteit als een ontsnapping. Het onvermijdelijke gevolg hiervan is dat het leidt tot verdere afscheiding en dualiteit, omdat je een constante innerlijke strijd voert tussen een “spiritueel zelf” en een “menselijk zelf”.

Kiezen voor transformatie en heelheid 
Als we deze twee dynamieken helder naast elkaar leggen, zien we een prachtige les voor onze innerlijke groei. Ware ontkenning zegt in wezen: “Dit lijden is niet de uiteindelijke waarheid over mij,” terwijl het de menselijke ervaring van dat specifieke moment tegelijkertijd volledig omarmt om deze te kunnen transformeren. Een spirituele bypass daarentegen zegt star: “Ik mag dit niet voelen, want ik ben een spiritueel wezen,” waarmee het de eigen menselijkheid onderdrukt en de afscheiding juist versterkt.

Volgens ECvL is de enige echte weg naar heelheid dan ook het volledig aanvaarden van jezelf in het heden, inclusief alle dingen die je op dit moment misschien niet leuk vindt. Alleen door die totale, liefdevolle acceptatie van onze huidige staat kunnen we de vorm verheffen.