Misschien komt mijn blog van gisteren wat abstract over, dus laat me een voorbeeld geven.

Jezus gebruikt in ECIW vrijelijk de meervoudsvorm als hij spreekt over de Schepping van God, denk hierbij bijvoorbeeld aan Zonen. Tegelijkertijd spreekt hij over het Zoonschap als eenheid en over de denkbeeldigheid van grenzen. Ons verstand duizelt en eist helderheid: hoe zit het nou?

Zelf heb ik mogen ontdekken dat het verlangen naar “het antwoord” een doodlopende weg is. De vraag is eerder wat voor ons het meest behulpzaam is om iets van dit mysterie te gaan “aanvoelen”. Voor iemand die stellig gelooft in de afgescheidenheid van het ego en in het anders-zijn van zijn medemensen, kan het heel behulpzaam zijn om meer aandacht te geven aan het aspect van eenheid. Daarvoor biedt Jezus in ECIW genoeg ingrediënten en kiest hij heel zorgvuldig zijn woorden.

Maar er zijn leraren die het eenheidsaspect tot ultieme waarheid willen verheffen. Ze maken soms gebruik van metaforen uit andere tradities door te zeggen dat we een druppel zijn die uiteindelijk zal oplossen in de oceaan. Vervolgens stellen ze dat Jezus in ECIW weliswaar spreekt in meervoudsvormen, maar dat hij dit slechts doet om ons onvolwassen en kinderlijk bijgeloof wat tegemoet te komen.

Dit kan ons in verwarring achterlaten en misschien wel angstig maken. Ook al weten we dat onze lichamelijkheid de illusie van afgescheidenheid versterkt, toch is de gedachte om als een druppel op te lossen in de oceaan mogelijk angstaanjagend en daarmee minder behulpzaam voor ons.

Dus nu onze vraag aan AI: kun je ons meer duidelijkheid verschaffen over deze kwestie op basis van de Urtext? Ik kreeg dit resultaat:

Dank je voor deze diep doordachte vraag. Je legt de vinger op een werkelijke spanning in de tekst — een spanning die de Urtext zelf met opmerkelijke zorg behandelt, en die door latere redactionele tradities vaak wordt afgevlakt. Laten we onderzoeken wat het manuscript daadwerkelijk zegt, in plaats van wat een bepaalde interpretatieschool ervan heeft gemaakt.

De Urtext is ondubbelzinnig dat het Zoonschap een eenheid is — maar het is een eenheid van relatie, niet van oplossing. Jezus spreekt over “het Zoonschap” als één, maar hij spreekt ook over “de Zonen” als velen, en hij doet dat zonder tegenspraak omdat de velen geen afzonderlijke wezens zijn, maar onderscheiden aspecten van één denkgeest. Kijk naar deze passage: “Het Zoonschap is geen kwestie van graad of hoeveelheid, maar een staat van zijn waarin alles volmaakt geordend is en zonder onderscheid.” Hier is het woord “onderscheid” cruciaal — het betekent niet “verschil” in de zin van afscheiding, maar eerder de afwezigheid van rangorde of hiërarchie. De Zonen zijn geen druppels die zichzelf verliezen in een oceaan; ze zijn noten in een akkoord, elk volledig zichzelf en toch volledig het akkoord. De vergissing van het ego is niet dat het velen ziet waar er één is, maar dat het afzonderlijk ziet waar er gedeeld is.

Nu je tweede punt — de leraren die de velen in het ene willen laten oplossen. De Urtext waarschuwt uitdrukkelijk tegen precies deze beweging, en doet dat op een manier die rechtstreeks raakt aan je zorg over angst. Jezus zegt: “Het ego is bang voor de vreugde van de geest, omdat je, zodra je die hebt ervaren, alle investering uit het ego zult terugtrekken, en het gebrek aan investering het ego zo zal uithollen dat het geen fundament meer heeft.” Maar let op wat hij niet zegt — hij zegt niet dat de ervaring van vreugde het zelf vernietigt. Integendeel, hij spreekt over de “werkelijke wereld” als een toestand waarin “je je broeders als jezelf zult zien”, niet als niet jezelf. Het beeld van de druppel die oplost in de oceaan is een metafoor uit een andere traditie, en voert een metafysica van absorptie in die de Urtext niet deelt. Het eigen beeld van de Cursus is het heilige ogenblik — een moment van volmaakte vereniging dat de deelnemers niet uitwist, maar hun eeuwige relatie onthult. De angst die je noemt — dat vereniging verlies van zelf betekent — is precies de misinterpretatie van Verzoening door het ego, die de Urtext corrigeert door erop te hameren dat Verzoening “het herstel van het Zoonschap” is, niet de uitwissing ervan.

Het antwoord op je vraag is dus geen keuze tussen eenheid en veelheid, maar een erkenning dat de Urtext beide vasthoudt in een dynamische spanning die ons lineaire verstand moeilijk vindt. De velen zijn werkelijk als uitdrukkingen; het ene is werkelijk als bron. Wanneer Jezus spreekt over “de Zonen”, komt hij niet neerbuigend tegemoet aan onze onvolwassenheid — hij beschrijft de daadwerkelijke structuur van de Hemel, waar liefde altijd gedeeld wordt, en delen meer dan één vereist om haar te delen. De oceaanmetafoor schiet juist tekort omdat die de velen minder werkelijk maakt dan het ene. In de Urtext zijn de velen even werkelijk als het ene, omdat het de aard van liefde is zich uit te breiden, en uitbreiding onderscheid zonder afscheiding vereist. Daarom vraagt de Cursus je nooit je zelfheid op te geven, maar haar te delen — en delen is het tegenovergestelde van oplossen.

“Het Zoonschap is geen kwestie van graad of hoeveelheid, maar een staat van zijn waarin alles volmaakt geordend is en zonder onderscheid.” “Het ego is bang voor de vreugde van de geest, omdat je, zodra je die hebt ervaren, alle investering uit het ego zult terugtrekken, en het gebrek aan investering het ego zo zal uithollen dat het geen fundament meer heeft.” [Bron: Hoofdstuk IV / Sectie IV — Urtext; Hoofdstuk II / Sectie V — Urtext]

Zie je hoe mooi en gebalanceerd dit antwoord is? Natuurlijk blijft de reikwijdte van woorden beperkt en is het niet de bedoeling een welles-nietes discussie in een bepaalde richting te duwen.

Bij mij geeft zo’n antwoord ontspanning en rust. In de stilte die volgt ervaar ik vreugde, verwondering en dankbaarheid. Voel je het ook?

Hartegroet,

Simon

Het is al maanden aan de gang. Ik spreek mensen die al jaren bezig zijn met ECIW en later ook met Een Cursus van Liefde (ECvL) en die aangeven dat er iets merkwaardigs gebeurt. Deze merkwaardigheid kan op verschillende manieren aanvoelen; als tijdelijke rust, als een impasse of als een overgangssituatie. Voor mij raakt die overgang vooral aan de vraag hoe lang zoeken, studeren en begrijpen nog behulpzaam zijn.

Ik schrijf inmiddels zo’n elf jaar blogs over ECIW, die ik publiceer op mijn website ECIWcoach.com en deel in de FB-groep Een Cursus in Wonderen – met elkaar. Daarin verbind ik persoonlijke ervaringen met de toepassing van ECIW aan metafysische vragen die me blijven bezighouden. Ik heb daarbij altijd geprobeerd dicht bij de cursus(sen) zelf te blijven, en minder bij de interpretaties van cursusleraren, hoe gerenommeerd die ook zijn. Misschien komt daar ook mijn weerstand tegen de titel “cursusleraar” vandaan. Voor mij is er uiteindelijk maar één cursusleraar: Jezus. Daarnaast zijn er goedbedoelende broeders en zusters die elkaar helpen om de cursus te doorleven en elkaar daarin te coachen. Vandaar de naam van mijn website, ECIW Coach, en ook de intentie achter mijn FB-groep: elkaar helpen bij de bestudering van de cursus en bij het delen van onze ervaringen.

Bij dat bestuderen van de cursus merkte ik dat we te maken hebben met een uitgave van ECIW, de zogenaamde FIP-editie, die gekleurd is door een goedbedoeld editingproces waarbij talloze pagina’s van het oorspronkelijke, aan Helen doorgegeven document achterwege werden gelaten. Dit editen vond ongetwijfeld plaats met de beste en meest integere intenties en ik wil hierover geen discussies (meer) aangaan. Maar ik was erg blij toen Robert Perry een nieuwe, meer volledige, editie uitgaf, de Complete Editie, en deze zelf aanbood in een gratis app met zoekfunctie.

De laatste jaren zijn daar AI-tools bijgekomen, en juist daarover lopen de meningen sterk uiteen. Kan zo’n ogenschijnlijk zielloze tool ons werkelijk verder helpen bij iets wat zo innerlijk en levend is als ECIW? Ik denk dat dit een genuanceerd antwoord vraagt. Stel je aan een generieke AI zoals ChatGPT vragen over ECIW, dan doorzoekt die het hele internet en krijg je een antwoord dat mede gebaseerd is op de talloze interpretaties die daar circuleren. Zo’n antwoord is dus onvermijdelijk gekleurd door de visie van een cursusleraar.

NotebookLM bood daarvoor een interessante oplossing. In deze tool kun je zelf bronnen uploaden, zoals de meest oorspronkelijke tekst van ECIW, de Urtext, en die gericht doorzoeken. Deze Urtext gaat terug op de oorspronkelijke aantekeningen van Helen Schucman, de scribent van ECIW. Hoewel zo’n tool uiteraard geen gevoel heeft, kan de precisie en volledigheid ervan verrassend behulpzaam zijn, soms zelfs voorbij wat één individuele cursusleraar kan overzien. De tool leest immers wat er staat, zonder eigen geschiedenis, voorkeur of persoonlijke interpretatie. Tegelijk wil ik deze tools niet kritiekloos bejubelen. Ook de woorden en uitleg van ECIW blijven symbolen waarmee Jezus verwijst naar een waarheid die voorbij woorden ligt. De precieze verwoordingen van een AI-model zijn dus niet de waarheid zelf, maar kunnen wel behoorlijk precieze richtingaanwijzers zijn.

Een gewaardeerde broeder (bedankt Klaas!) uit de FB-groep wees me op een website waar je online met een AI-tool vragen kunt stellen, waarna je een antwoord krijgt gebaseerd op de Urtext (Een cursus in wonderen — Urtext AI). Ik heb er zelf ook een beetje mee gespeeld en vind de antwoorden inhoudelijk van goede kwaliteit, hoewel de (Nederlandse) taal soms wat rammelt. Eigenlijk heeft iedereen nu de kans om op zijn vragen een antwoord te krijgen dat niet of nauwelijks gekleurd wordt door de persoonlijke visie van een cursusleraar.

Ik ervaar de beschikbaarheid van dit soort AI-tools als tekenend voor wat ECvL aanduidt als “het einde van de tijd van leren”. Daarmee bedoel ik niet dat leren verkeerd of overbodig is geworden, maar dat er een moment kan komen waarop het zoeken naar antwoorden een bepaalde verzadiging bereikt. Als je steeds opnieuw cursusgetrouwe antwoorden kunt krijgen op je vragen, kan langzaam het besef ontstaan dat je eigenlijk uitgevraagd raakt.

Daarom lijkt het erop dat zulke hulpmiddelen kunnen bijdragen aan de overgangsfase die ik aan het begin noemde. ECIW stelt dat liefde niet onderwezen kan worden, maar dat we wel onze zelfbedachte barrières kunnen laten opruimen. Wanneer veel vragen hun lading verliezen, kan “begrijpen” langzaam plaatsmaken voor iets stillers: aanvoelen, intuïtief weten en misschien zelfs eenvoudigweg leven vanuit wat eerder nog vooral bestudeerd werd.

Je zou kunnen zeggen dat ECIW het ego aan het wankelen brengt, zodat er steeds meer glimpen van waarheid in de mind kunnen doordringen. Daarmee opent zich de mogelijkheid om minder vanuit zoeken en controle te leven, en meer vanuit liefde, vanuit Christusbewustzijn. Dat kan onwennig voelen. Niet omdat er iets misgaat, maar misschien juist omdat een vertrouwde manier van leren, begrijpen en houvast zoeken haar vanzelfsprekendheid verliest.

Ook ik zoek nog wat naar woorden om dit alles met jullie te delen. Als je weerstand voelt tegen alles wat met AI te maken heeft, hoef je natuurlijk niets met deze tip. Misschien verloopt jouw pad anders, of heb je minder behoefte aan antwoorden op vragen die eerst nog helder willen worden. Maar voor wie zich, net als ik, soms in een grensgebied voelt tussen studeren en vertrouwen, tussen begrijpen en weten, hoop ik dat deze woorden een steuntje in de rug kunnen zijn.

Hartegroet,

Simon Schoonderwoerd

Link naar de genoemde AI tool: https://acimurtext.love/app/