Er zijn meerdere spirituele scholingswegen die ik interessant vind naast ECIW en ECvL. Denk aan de antroposofie, de rozenkruisers, de Christengemeenschap, die overigens zwaar leunt op de ideeën van Rudolf Steiner, en aan andere levensvisies. Wat me opvalt, is dat er bij veel scholingswegen sprake is van een ontwikkeling in enkele of talloze stadia en in evenzovele (kosmische) sferen. Sterk samengevat gaat het om een vorm van bewustzijnsontwikkeling waarbinnen onze bekende evolutie soms slechts een klein onderdeel vormt.

ECIW heeft een tamelijk uitgesproken visie op deze stapsgewijze progressie naar steeds meer verheven vormen van bewustzijn. De cursus gaat namelijk uit van een onveranderlijke, tijdloze werkelijkheid waarin onze ware identiteit ‘altijd’ al helemaal oké was, is en zal zijn. Strikt genomen zijn dit onjuiste uitspraken van mij, omdat in tijdloosheid termen als ‘altijd’, ‘verleden’, ‘nu’ en ‘toekomst’ onzinnig zijn.

Zo beschouwd besteden al die andere visies vooral aandacht aan wat ECIW omschrijft als ‘het nietig dwaas idee waarom de Zoon van God vergat te lachen’. Er valt immers in waarheid niets te bereiken voor ons. Er zijn geen stadia van bewustzijnsgroei. ECIW stelt dat het fenomeen ‘bewustzijn’ reeds onderdeel uitmaakt van het egodomein, dus van de droom van ruimte en tijd.

Die relativering van ons geploeter in de droom klinkt telkens en op verschillende manieren door in de cursus. We kennen bijvoorbeeld: ‘Je hoeft niets te doen.’ Een ander voorbeeld betreft vergeving: ‘We vergeven de ander voor wat deze nooit echt heeft gedaan.’

Hoewel het goed is om deze ultieme waarheid van ECIW nooit uit het oog te verliezen, is het in mijn beleving ook niet handig om hier vroegtijdig een voorschot op te willen nemen. Het is lastig voor ons om hierin de meest behulpzame houding te vinden. Het is verleidelijk om een simplistische houding aan te nemen en te besluiten alles wat zich aan ons voordoet weg te lachen als onzinnig. Is het dan toch zinnig, en moeten we de ultieme scope van ECIW dan maar vergeten en de droom serieus nemen? Nee, dat ook niet.

Dat doet Jezus ook niet in zijn communicatie met ons. Zowel in de Bijbel als in ECIW geeft hij de kern van zijn weg en visie kort en bondig weer in respectievelijk de volgende citaten:

Bijbel: ‘Gij zult de Here, uw God, liefhebben met geheel uw hart en met geheel uw ziel en met geheel uw verstand. Dit is het grote en eerste gebod. Het tweede, daaraan gelijk, is: Gij zult uw naaste liefhebben als uzelf.’

In feite zit hierin het hele mysterie van de Schepping vervat: wij zijn niet gescheiden van de Bron en niet van elkaar.

En ECIW: ‘Niets werkelijks kan bedreigd worden. Niets onwerkelijks bestaat. Hierin ligt de vrede van God.’

Lekker kort en bondig!

Maar vervolgens hebben we toch twee dikke boeken gekregen: de Bijbel en ECIW. Kennelijk vond ook Jezus het niet voldoende om ons te adviseren lekker onderuit te leunen en smakelijk te lachen om stadia, fasen en oefeningen. Sta daar eens bij stil: we kregen 365 werkboeklessen terwijl onze diepste identiteit gevestigd is in tijdloosheid.

Het is een diepe paradox. ECIW leert ons dat we ons vergissen als we denken dat we nog niet oké zijn en dat we nog moeten groeien. Het is al een (onnodig) stapje in de goede richting als we woorden als ‘ontdekken’, ‘ontwikkelen’, ‘ontleren’, ‘herinneren’ en dergelijke gebruiken. Maar deze termen lossen de illusie van een proces niet op. Er valt steeds meer te ontdekken, te ontwikkelen en te herinneren, en steeds verder te ontleren. Zie je het? Het blijft allemaal tijdsgebonden.

Is dat erg? Nee, het is gewoon wat het is, en we kunnen niet veel anders dan doorgaan op de onnodige weg. Dit zegt ECIW zelf over de scope van de cursus:

VvT 3: ‘Deze cursus blijft binnen het kader van het ego, waar hij nodig is. Hij houdt zich niet bezig met wat voorbij alle dwaling ligt, omdat hij alleen ontworpen is om de richting daarnaar aan te geven.’

VvT 1: ‘Je hebt geen hulp nodig om de Hemel binnen te gaan, want je hebt die nooit verlaten. Maar er is wel hulp nodig van buiten jezelf, ingeperkt als jij bent door valse overtuigingen over je Identiteit, die God alleen in de werkelijkheid heeft gegrondvest.’

Txt 19: III, 5: ‘In de tijd ziet de Heilige Geest duidelijk dat de Zoon van God fouten kan maken. Hierop deel je Zijn visie. Maar je deelt niet Zijn inzicht in het verschil tussen tijd en eeuwigheid. En wanneer de correctie is voltooid, is tijd eeuwigheid. De Heilige Geest kan jou leren hoe je de tijd ánders kunt bekijken en hoe je eraan voorbij kunt zien, maar niet zolang jij in zonde gelooft.’

En als laatste een heerlijk en hoopgevend citaat:

Txt 27: III, 6-7: ‘En zo wordt God de vrijheid gelaten Zelf de laatste stap te zetten. Hiervoor heb je geen beelden en leermiddelen nodig. En wat uiteindelijk de plaats van elk leermiddel zal innemen, zal louter zijn. Vergeving verdwijnt en symbolen vervagen, en niets wat de ogen ooit zagen of de oren hebben gehoord blijft nog waarneembaar. Er is een kracht gekomen, volkomen onbegrensd, niet om te verwoesten maar om het zijne te ontvangen. Nergens valt er een functie te kiezen. De keuze die jij vreest te verliezen heb jij nooit gehad. Toch lijkt dit slechts de onbeperkte kracht en enkelvoudige gedachten te hinderen die volledig en gelukkig zijn en zonder tegendeel. Jij kent de vrede niet die uitgaat van een kracht die zich tegen niets verzet. Maar een andere soort kan er helemaal niet bestaan. Verwelkom de kracht die vergeving overstijgt, en voorbij de wereld van symbolen en beperkingen ligt. Hij wil louter zijn, en daarom is Hij louter.’

Tegelijk mogen ook andere spirituele wegen worden gewaardeerd als oprechte en behulpzame vormen waarin mensen zoeken, oefenen, liefhebben en zich laten raken door waarheid. Misschien is dat ook de mildheid die ECIW zelf steeds weer aanreikt: niet om andere wegen weg te zetten, maar om te leren kijken zonder angst, schuld en oordeel.